Định hướng phát triển Khoa học và Công nghệ TP.HCM đến năm 2020
Thực hiện Chương trình hành động số 01-Ctr/TU ngày 02 tháng 11 năm 2010 của Thành ủy về thực hiện Thông báo Kết luận số 234-TB/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII, nhiệm vụ, giải pháp phát triển khoa học và công nghệ đến năm 2020;
Kế hoạch phát triển khoa học và công nghệ TP.HCM đến năm 2020 như sau:
I.Mục tiêu phát triển khoa học và công nghệ TP.HCM đến năm 2020
1. Mục tiêu chung
Xây dựng TP.HCM trở thành một trung tâm khoa học và công nghệ của cả nước và khu vực, trong đó chú trọng nâng cao trình độ nghiên cứu khoa học và năng lực sáng tạo để tiếp thu và vận dụng các thành tựu khoa học và công nghệ, làm chủ công nghệ tiên tiến, tăng nhanh tỉ trọng đóng góp của khoa học và công nghệ vào phát triển kinh tế - xã hội, để khoa học và công nghệ thực sự là động lực trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hoá, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế và chất lượng sống của nhân dân, bảo đảm phát triển bền vững và hội nhập thành công vào nền kinh tế thế giới.
2. Mục tiêu cụ thể
a. Xây dựng và phát triển nguồn nhân lực trình độ cao (nguồn nhân lực khoa học và công nghệ) đáp ứng yêu cầu nghiên cứu khoa học, tiếp thu làm chủ và sáng tạo công nghệ mới hiện đại. Chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, tạo môi trường và điều kiện thuận lợi cho hoạt động của trí thức phát huy trình độ, năng lực sáng tạo.
b. Nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp và các ngành sản xuất dựa trên đổi mới công nghệ, ứng dụng và phát triển công nghệ cao có giá trị gia tăng cao. Lấy doanh nghiệp làm trung tâm của hoạt động khoa học và công nghệ, tạo sự liên kết chặt chẽ giữa các trường Đại học, Viện, Trung tâm, các tổ chức nghiên cứu với doanh nghiệp.
c. Hình thành và phát triển Khoa học Dịch vụ nhằm thúc đẩy phát triển nhanh các ngành dịch vụ trên cơ sở ứng dụng các công nghệ quản lý tiên tiến, tiến tới xây dựng thành công nền kinh tế tri thức ở TP.HCM và cả nước.
d. Nghiên cứu tổng kết thực tiễn và cung cấp luận cứ khoa học cho việc hoạch định các chủ trương, chính sách, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, các giải pháp và các chương trình cụ thể để giải quyết những vấn đề bức xúc của thành phố, góp phần phát triển bền vững trong tương lai.
e. Tạo bước chuyển biến cơ bản về tiềm lực khoa học và công nghệ của thành phố trên các mặt: năng lực và trình độ nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hạ tầng kỹ thuật, cơ sở vật chất cho phát triển khoa học và công nghệ, dịch vụ và thông tin khoa học - công nghệ đủ sức giải quyết các nhiệm vụ khoa học và công nghệ ở trình độ quốc tế.
II. Nhiệm vụ
1. Tiếp tục nâng cao năng lực và hiệu quả công tác Quản lý Nhà nước về khoa học và công nghệ ở cấp thành phố, các sở ngành và quận - huyện. Đổi mới cơ chế hoạt động của các cơ quan nghiên cứu khoa học trên địa bàn thành phố theo hướng tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong nền kinh tế thị trường. Thúc đẩy hình thành lực lượng doanh nghiệp khoa học công nghệ làm nhân tố cho sự phát triển khoa học và công nghệ trong tương lai.
2. Đổi mới và hoàn thiện cơ chế quản lý và chính sách phát triển khoa học và công nghệ. Đổi mới cơ chế tài chính và đầu tư cho khoa học và công nghệ, trong đó nâng cao tỷ lệ đóng góp của các doanh nghiệp và xã hội hóa thu hút các nguồn lực ngoài ngân sách đầu tư cho khoa học và công nghệ. Hình thành hệ thống các quỹ phát triển khoa học và công nghệ, quỹ đầu tư mạo hiểm, quỹ
đổi mới công nghệ thúc đẩy phát triển các ngành công nghệ cao.
3. Xây dựng chương trình đào tạo bồi dưỡng và sử dụng hiệu quả, trọng dụng cán bộ khoa học và công nghệ, nhất là trí thức trong và ngoài nước có trình độ chuyên môn cao. Phát triển đội ngũ cán bộ kỹ thuật trình độ cao trong các doanh nghiệp.
4. Xây dựng chương trình ứng dụng và phát triển công nghệ cao, tăng tỷ trọng đóng góp của công nghiệp công nghệ cao trong GDP của thành phố. Tiếp tục hoàn thành các công trình khu công nghệ cao, khu nông nghiệp công nghệ cao, trung tâm công nghệ sinh học nhằm thu hút các dự án đầu tư của nước ngoài cũng như các doanh nghiệp trong nước.
5. Phát triển thị trường khoa học công nghệ, sớm xây dựng và đưa vào hoạt động sàn giao dịch công nghệ. Mở rộng quy mô hoạt động và nâng cao hiệu quả các chương trình đổi mới công nghệ công nghiệp, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và phát triển tài sản trí tuệ của doanh nghiệp. Hình thành và phát triển khoa học dịch vụ hỗ trợ các ngành dịch vụ TP phát triển dựa trên nền tảng ứng dụng các công nghệ quản lý tiên tiến.
6. Chủ động hội nhập quốc tế về khoa học và công nghệ, chú trọng khai thác tài sản trí tuệ của các nước phát triển, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ mới, công nghệ cao.
III. Một số chỉ tiêu cụ thể
1. Đầu tư cho khoa học và công nghệ từ ngân sách thành phố tăng trung bình 20% hàng năm, và huy động đầu tư từ xã hội cho khoa học và công nghệ tăng 30% hàng năm.
2. Tỷ lệ ứng dụng các đề tài khoa học và công nghệ vào thực tế đến năm 2015 là 35% và 40% đến năm 2020. Doanh thu từ các đề tài khoa học và công nghệ được ứng dụng đến năm 2015 là 500 tỷ đồng và là 1.000 tỷ đồng đến năm 2020.
3. Số đơn đăng ký sáng chế và giải pháp hữu ích đạt bình quân 200 đơn/năm (trong đó số bằng được cấp là 50 bằng/năm) vào năm 2015 và đạt bình quân 400 đơn/năm (trong đó số bằng được cấp là 100 bằng/năm) vào năm 2020.
4. Chỉ số đóng góp các yếu tố năng suất tổng hợp TFP (Total Factors of Productivity) của thành phố đạt 40% vào năm 2015 và đạt 45% vào năm 2020.
5. Số doanh nghiệp thực hiện đầu tư đổi mới công nghệ đạt 60% với mức đầu tư chiếm 5% lợi nhuận trước thuế vào năm 2015 và đạt 70% với mức đầu tư chiếm 8% lợi nhuận trước thuế vào năm 2020.
IV. Một số giải pháp
1. Tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý khoa học và công nghệ
Nghiên cứu đề xuất đổi mới cơ chế quản lý đầu tư và tài chính cho khoa học và công nghệ phù hợp với đặc thù của hoạt động khoa học và công nghệ theo hướng chú trọng đầu tư cho chất xám tạo động lực cho các tổ chức sự nghiệp khoa học và công nghệ hoạt động theo cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm.
Thay đổi cơ cấu đầu tư thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ, trong đó nâng cao tỷ lệ đầu tư kinh phí ngoài ngân sách Nhà nước, tập trung đầu tư tạo ra công nghệ mới, sản phẩm công nghệ mới có hàm lượng chất xúc tác cao góp phần quan trọng vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế của thành phố.
Tăng cường cơ chế đặt hàng nhằm huy động và thu hút các chuyên gia, các nhà khoa học trong và ngoài nước tham gia tích cực giải quyết những vấn đề bức xúc của thành phố và các vấn đề liên quan đến phát triển bền vững, ứng phó biến đổi khí hậu và hội nhập kinh tế quốc tế.
Đẩy mạnh công tác phổ biến, chuyển giao và ứng dụng các kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tế. Xây dựng các tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động khoa học và công nghệ phù hợp với thông lệ quốc tế.
2. Đẩy mạnh đổi mới công nghệ, phát triển và hoàn thiện thị trường công nghệ:
Xây dựng đề án ứng dụng và phát triển công nghệ cao trong đó tập trung hỗ trợ, tài trợ để khuyến khích nhập khẩu công nghệ tiên tiến, giải mã, làm chủ và nội địa hóa công nghệ nhập.
Mở rộng quy mô và phương thức thực hiện chương trình đổi mới công nghệ công nghiệp. Tăng cường sự liên kết hợp tác giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp theo chủ trương lấy doanh nghiệp làm trung tâm cho hoạt động khoa học và công nghệ.
Khai thác hiệu quả quỹ phát triển khoa học và công nghệ, xây dựng quỹ đầu tư mạo hiểm công nghệ cao và quỹ đổi mới công nghệ của thành phố.
Phát triển và xã hội hóa mạnh các hoạt động dịch vụ khoa học công nghệ đặc biệt là dịch vụ thông tin, tư vấn, môi giới, đánh giá, thẩm định và giám định công nghệ, các dịch vụ sở hữu trí tuệ và Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng. Sớm xây dựng và đưa vào hoạt động sàn giao dịch công nghệ.
Xây dựng Đề án phát triển Khoa học Dịch vụ tại TP.HCM giai đoạn 2011-2015 gồm: Hình thành một tổ chức (trung tâm/viện…) về Khoa học Dịch vụ; Đào tạo nguồn nhân lực cho ngành Khoa học Dịch vụ (Đào tạo chuyên gia, Xây dựng chương trình đào tạo trong một số trường đại học); Thí điểm ứng dụng Khoa học dịch vụ tại một doanh nghiệp tiêu biểu trong ngành Du lịch của Thành phố.
3. Tăng cường đầu tư phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ, thực hiện các cơ chế chính sách liên quan đến đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng, đãi ngộ và tôn vinh trí thức về khoa học và công nghệ
Hoàn thành đầu tư xây dựng và đưa vào khai thác hiệu quả khu công nghệ cao, khu nông nghiệp công nghệ cao, trung tâm công nghệ sinh học,
Trung tâm Thiết kế Chế tạo Thiết bị mới Neptech, Viện Khoa học và Công nghệ Tính toán, Trung tâm Dịch vụ Phân tích & Thí nghiệm,…
Tiếp tục đầu tư và khai thác hiệu quả các vườn ươm doanh nghiệp tại các trường đại học, khu công nghệ cao, khu phần mềm Quang Trung… nhằm hình thành đến năm 2015 từ 250 - 300 doanh nghiệp khoa học công nghệ.
Thành phố hỗ trợ các trường đại học, viện nghiên cứu trên địa bàn đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, đặt hàng, giao nhiệm vụ cho các đơn vị này giải quyết các vấn đề bức xúc cũng như đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho thành phố.
Xây dựng đề án chính sách hỗ trợ cán bộ khoa học kỹ thuật nâng cao trình độ chuyên môn và tăng cường hợp tác quốc tế.
Triển khai đề án “Đổi mới cơ chế chính sách thu hút và sử dụng trí thức khoa học công nghệ trong và ngoài nước phục vụ phát triển kinh tế - xã hội TP.HCM”.
4. Đẩy mạnh hợp tác và hội nhập quốc tế về khoa học và công nghệ
Chủ động tham gia các chương trình nghiên cứu quốc tế như: ứng phó với biến đổi khí hậu và nước biển dâng, phát triển và ứng dụng công nghệ sạch, năng lượng tái tạo và nhiên liệu sinh học….
Xây dựng đề án chuyển giao công nghệ từ nước ngoài thông qua hợp tác quốc tế về khoa học và công nghệ.